U House

(Văn bản mô tả do KTS cung cấp) Tại nhiều vùng nông thôn phía Bắc Việt Nam, những mảnh đất rộng lớn từng thuộc sở hữu của nhiều thế hệ gia đình đang dần được chia nhỏ cho các thế hệ trẻ hơn để xây dựng những ngôi nhà riêng biệt. Khi lối sống của các thế hệ trẻ phát triển song song với quá trình đô thị hóa, mô hình định cư cũng đang thay đổi: diện tích đất đai ngày càng nhỏ hơn, nhà nhiều tầng thay thế những ngôi nhà vườn một tầng, trong khi cuộc sống gia đình ngày càng trở nên độc lập hơn.

Địa điểm: Hạ Long, Quảng Ninh
Kiến trúc sư: NAQI & Partners
Diện tích: 262 m²
Năm: 2026
Ảnh: Nguyễn Nhật Anh Chương

U House ra đời từ một sự lựa chọn khác biệt. Thay vì chia nhỏ khu đất 500m2 thành nhiều lô nhỏ hơn, chủ nhà đã chọn bảo tồn toàn bộ khu đất và xây dựng một ngôi nhà chung cho ba thế hệ.

Cuộc sống hiện đại đã làm thay đổi nhiều thói quen sinh hoạt truyền thống. Các thành viên trẻ trong gia đình ngày càng tìm kiếm sự độc lập và riêng tư, trong khi những hình thức sum họp quen thuộc trong các hộ gia đình miền Bắc Việt Nam vẫn hiện diện thông qua những bữa ăn gia đình chung, các ngày lễ truyền thống, các buổi tưởng niệm người đã khuất và những cuộc trò chuyện diễn ra quanh sân và bếp. Do đó, giải pháp kiến ​​trúc là tạo ra đủ không gian để mỗi người duy trì lối sống riêng của mình trong khi vẫn nhận thức được sự hiện diện của những người khác.

Để tạo nên không gian này, ngôi nhà được tổ chức thành ba khối chức năng độc lập bố trí xung quanh một sân lát gạch nung, gợi nhớ đến cấu trúc không gian của nhà ba gian truyền thống miền Bắc Việt Nam. Khối sinh hoạt chính của ông bà nằm ở trung tâm, trong khi không gian thờ cúng tổ tiên và khu sinh hoạt của thế hệ trẻ được đặt ở hai bên, tạo thành mặt bằng hình chữ U hướng vào trong.

Mỗi khối nhà hoạt động như một đơn vị sống riêng biệt, nhưng tất cả đều được che chở dưới một mái nhà duy nhất và được kết nối bởi một hành lang chung. Sự tách biệt này cho phép mỗi thế hệ duy trì nhịp sống hàng ngày riêng của mình trong khi vẫn kết nối thông qua sân trong, hiên nhà có mái che và các hoạt động thường nhật. Mái nhà lớn bao trùm toàn bộ ngôi nhà giữ gìn cảm giác “cùng chung sống dưới một mái nhà”.

Nếu không gian là phương tiện để cân bằng cuộc sống của nhiều thế hệ, thì thời gian là lớp giá trị truyền thống mà ngôi nhà hướng đến việc bảo tồn và gìn giữ trong cuộc sống đương đại. Nhóm thiết kế đã tìm thấy tinh thần này trong hình mẫu nhà ba gian miền Bắc Việt Nam – một kiểu nhà ở đa thế hệ ăn sâu vào ký ức tập thể của người Việt.

Thay vì sao chép hình thức, dự án vẫn giữ nguyên những nguyên tắc cốt lõi: một sân trong chung, một hiên nhà có mái che, một mái ngói dốc và một cảm giác gắn kết gia đình mạnh mẽ. Không gian sinh hoạt chung gợi nhớ đến gian giữa của ngôi nhà ba gian truyền thống. Tuy nhiên, thay vì cách bố trí không gian phân chia thành nhiều khu vực riêng biệt như trước đây, không gian trung tâm của U House đưa phòng khách, nhà bếp và khu vực ăn uống vào một không gian mở liên tục, phản ánh lối sống gia đình hiện đại.

Hiên nhà nhìn ra sân trong chứng kiến ​​nhịp điệu thay đổi của thời tiết và cuộc sống thường nhật: ánh nắng nhường chỗ cho mưa, gia đình quây quần bên nồi bánh chưng trong dịp Tết, trẻ em lớn lên từng năm, hay ông bà lặng lẽ ngồi ngắm sân vào buổi chiều. Đây không phải là thời gian được lưu giữ như ký ức, mà là thời gian tiếp tục trôi chảy qua cuộc sống thường nhật.

PV/archdaily