02/08/2014

Tư vấn Nội – Ngoại Mô hình & kinh nghiệm

 

Phụ hơn chính – KTS Nguyễn Trường Lưu

Trong thời kỳ hội nhập, để có thể phát triển ngang bằng với các nước tiên tiến trên thế giới, trên nhiều lĩnh vực, chúng ta phải mời các chuyên gia nước ngoài hỗ trợ, cùng với chúng ta thực hiện các công việc. Ví dụ, bóng đá Việt Nam nhiều năm phải thuê HLV ngoại, V-League có rất nhều cầu thủ ngoại, rồi mời giáo sư nước ngoài trong các chương trình giảng dạy… Và trong nghề tư vấn thiết kế kiến trúc, chúng ta cũng mời các KTS, các công ty tư vấn nước ngoài với mục đích để cho công trình tốt hơn, đẹp hơn và đội ngũ KTS của chúng ta được tiếp cận, học hỏi. Lúc đầu, những công trình đặc biệt mới mời tư vấn nước ngoài. Sau này thì từ công trình lớn đến công trình bé, tất tật… đều nước ngoài. Báo chí gọi đó là “sính ngoại”. Cả nhà nước và tư nhân đều chấp nhận “tô phở kiến trúc” của nước ngoài được thương lượng để giá thiết kế phí gấp từ 2 đến 5 lần giá thiết kế phí trong nước. Trong khi sự thật là không ít công ty nước ngoài có đội ngũ KTS nội chiếm tới 99%, 1% còn lại là “mác ngoại”. Sự nháo nhào này dẫn tới hệ lụy là hiện nhiều công ty tư vấn có tên tuổi trong nước không nhận làm tư vấn thiết kế cho công trình vốn ngân sách, mà đi triển khai thiết kế lại cho các công trình do tư vấn nước ngoài nhận được hợp đồng. Bởi, dù là triển khai lại, là thầu phụ nhưng chi phí vẫn được trả cao hơn so với mình được làm trực tiếp. Thế là phụ hơn chính cũng bởi lẽ ấy!?

 

MoHinh1

Cảnh quan tổng thể Bảo tàng Hà Nội do tư vấn UBK thiết kế

 

Thuê tư vấn nước ngoài theo công đoạn thiết kế – KTS Đặng Kim Khôi – Tổng Giám đốc VNCC Group

Trước tình trạng chênh lệnh mức thiết kế phí tại Việt Nam giữa tư vấn quốc tế và trong nước dẫn tới tình trạng bán công trình đã trở nên phổ biến. Bài học từ Trung Quốc cho thấy, trong một công trình cần chia nhiều công đoạn với nhiều gói thầu khác nhau. Khi tư vấn trong nước yếu ở gói nào, thuê nước ngoài thực hiện phần đó. Còn, những công đoạn khác, được điều chỉnh giá cho hợp lý và dành nhiều cho các đơn vị tư vấn trong nước. Như vậy, với mô hình này, nhà nước và chủ đầu tư tiết kiệm được rất nhiều trong khi tư vấn trong nước cũng có lợi, có điều kiện tham gia nhiều công trình, nhiều công đoạn. Vừa nâng cao kỹ năng, vừa nâng cao thu nhập. Sự tham gia của tư vấn quốc tế với những công trình lớn, giúp tư vấn trong nước học hỏi và tự hoàn thiện mình, mang lại lại ích cao nhất cho đất nước.

Bên cạnh những nhà tư vấn tốt, cũng có rất nhiều những tư vấn mang danh quốc tế nhưng đẳng cấp không cao, năng lực yếu. Do vậy, cần phải có hàng rào chính sách, kỹ thuật như thế nào để phân định? Chúng ta cũng không nên cực đoan quá khi nói mình đang bị lấn sân, thua trên sân nhà. Ở Thượng Hải (Trung Quốc), những công trình hoành tráng nhất đều là của tư vấn quốc tế thực hiện. Vấn đề là chúng ta có sự kết hợp khéo léo như thế nào để tổng hòa lợi ích.

 

 

 

Mô hình tính thiết kế phí theo thời gian ở châu Âu – Kts Manuel der Hagopian & Gregoire Du Pasquier – CTy kiến trúc Group 8 Asia

Trên thế giới, với quan niệm hợp đồng tư vấn thiết kế được giao dịch theo hình thức thỏa thuận giữa chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế, đã có rất nhiều mô hình tính giá thiết kế phí được sử dụng. Mỗi kiểu mô hình tính giá thiết kế phí đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Nhưng tựu trung lại, mỗi mô hình đều tôn trọng một ý tưởng cốt lõi nhất quán là thể hiện rõ mối quan hệ giao dịch mang tính thỏa thuận giữa 2 bên, cũng như đánh giá xứng đáng giá trị chất xám mà KTS mang lại cho khách hàng thông qua các hiệu quả về kinh tế, thẩm mỹ và văn hóa xã hội…

Mô hình tính giá thiết kế phí theo thời gian cũng đang áp dụng song song tại các nước châu Âu. Với quan niệm thời gian là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng, hiệu quả của dự án, thể hiện đẳng cấp và tính chuyên nghiệp của một đơn vị thiết kế nên đây cũng là mô hình tính giá thiết kế phí tương đối được ưa chuộng. Đây là kiểu mô hình mà KTS và nhà tư vấn thiết kế thỏa thuận với khách hàng trên cơ sở đơn giá thiết kế theo yếu tố chính là số thời gian cần thiết để người KTS hoàn thành công việc (tính theo giờ, ngày, tuần lao động).

Thiết kế phí tính theo giờ phát huy tác dụng tốt đối với các dự án kiến trúc có quy mô vừa và nhỏ và các cá nhân nhóm thiết kế nhỏ sử dụng. Mô hình tính giá thiết kế phí này cũng được áp dụng ưu tiên với phần thiết kế kiến trúc, không áp dụng với các hợp đồng thiết kế cho các phần thiết kế kỹ thuật (điện, cấp thoát nước), thiết kế cải tạo từng phần của công trình khi mà giá trị chất xám về thẩm mỹ và khoa học kỹ thuật lớn hơn nhiều so với giá trị vật liệu cho xây lắp. Cách này khuyến khích được KTS tận tâm tìm tòi nghiên cứu ra những ý tưởng thiết kế cho các dự án quy mô nhỏ với chất lượng cao nhất mà giá trị thù lao không bị quá thiệt thòi.

Một mô hình tính giá thiết kế phí hoàn chỉnh hơn được các KTSvà các nhà đầu tư ưu tiên sử dụng nhiều hiện nay là mô hình tính giá thiết kế phí theo giá trị phần trăm xây lắp, nhưng có đề cập tham chiếu đến các chỉ số thời gian thực hiện để căn cứ theo giá thiết kế phí. Yếu tố thời gian thực hiện sẽ được thêm vào để làm tăng hay giảm giá thiết kế phí. Trong cách tính này, giá thiết kế phí được tính bao gồm các tỷ lệ phần trăm xây lắp tuy nhiên giá này cũng được quy chiếu ra theo giờ làm của đội ngũ nhân công thực hiện công việc theo thời gian và lượng người tham gia thiết kế. Tùy theo thời gian thực hiện ngắn lại so với tiến độ thì hệ số tính giá thiết kế phí theo thời gian sẽ tăng lên từ 1,1 – 1,5 lần tùy theo độ gấp rút của dự án. Với cách tính này, mọi thành viên tham gia, các cơ quan quản lý có thể kiểm tra mức thu nhập của quy đổi theo mức lương tối thiểu do nhà nước quy định, cũng như chủ đầu tư căn cứ theo thời gian hoàn thành công việc xác định được trình độ chuyên môn và khả năng thực hiện công việc của một đơn vị tư vấn thiết kế.

 

 

 

Giá thiết kế phí cho tư vấn nước ngoài làm ở ta như thế nào… – Ths.KTS Nguyễn Khắc Hưng

Ở Việt Nam, tư vấn nước ngoài chủ yếu tham gia vào các dự án vốn tư nhân nên việc tính phí thiết kế có linh hoạt hơn. Thường thì phí thiết kế của đơn vị tư vấn nước ngoài luôn cao hơn các đơn vị tư vấn trong nước do họ sử dụng nhân sự nước ngoài, công nghệ và máy móc hiện đại phục vụ việc thiết kế có hiệu quả cao, các phần mềm thiết kế chuyên dụng có bản quyền. Đặc biệt những kinh nghiệm quý giá trong quá trình thiết kế xây dựng, quy hoạch đô thị của tư vấn nước ngoài, thương hiệu… là những giá trị thặng dư mà các đơn vị tư vấn trong nước chưa có được. Với những lý do trên, các đơn vị tư vấn nước ngoài thường tính giá thiết kế phí cao hơn từ 1,5 – 2 lần.

Mặc dù đơn giá thiết kế áp dụng của các đơn vị tư vấn nước ngoài cao hơn định mức thiết kế trong nước, tuy nhiên mức phí thiết kế này vẫn thấp hơn so với mặt bằng chung của các nước đang phát triển khác, hay các nước trong khu vực. Vì thế, việc sử dụng nhân sự nước ngoài cho các dự án ở Việt Nam là có những mặt hạn chế. Ví dụ như nhân sự nước ngoài chỉ tham gia giai đoạn đầu dự án, khối lượng công việc thiết kế còn lại do nhân sự địa phương đảm nhiệm với mục đích đảm bảo mức lợi nhuận chính đáng của các đơn vị tư vấn.

Nhiều năm gần đây những kinh nghiệm tích lũy được của các đơn vị tư vấn trong nước đã có chuyển biến tích cực và đang dần tiệm cận đến những chuẩn quốc tế. Chất lượng của đội ngũ nhân sự trong nước được cải thiện, nhiều cá nhân được đào tạo bài bản, được tiếp xúc, trải nghiệm trong môi trường đào tạo và thiết kế xây dựng của các nước phát triển sẽ là những nhân tố cần phát huy, khích lệ để tạo ra những cơ hội tiếp cận cũng như khả năng cạnh tranh lành mạnh với các đối tác nước ngoài.

Những người làm tư vấn Việt Nam có tố chất chịu khó, ham học hỏi, nắm bắt nhanh nên hoàn toàn có thể dần đảm đương được các công việc với tư duy và trình độ chuyên môn cao. Tuy vậy vẫn có những khoảng trống chưa được lấp đầy, cần thời gian và nỗ lực hơn nữa, ví dụ như trong việc đưa ra các ý tưởng tối ưu đáp ứng nhu cầu và hiệu quả đầu tư, lựa chọn giải pháp thiết kế, vật liệu sử dụng, công nghệ áp dụng, để cạnh tranh với các đơn vị tư vấn nước ngoài. Nếu khẳng định được sự cải thiện này thì chắc chắn các đơn vị tư vấn trong nước sẽ tiệm cận đến mức phí thiết kế mà chủ đầu tư sẵn sang trả cho đơn vị tư vấn nước ngoài.

 

 

Nguồn ảnh: Internet

 

Bình luận