02/08/2014

Định mức chi phí trong công tác Kiến trúc, Quy hoạch xây dựng

Thiết kế phí cho tư vấn kiến trúc và quy hoạch hiện nay vẫn được thực hiện theo các quy định hiện hành về định mức đấu thầu và lập dự án. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, trước những biến đổi của thị trường, trong đó có sự tham gia của các đơn vị tư vấn kiến trúc nước ngoài, đã đến lúc chúng ta phải điều chỉnh lại giá thiết kế phí để tạo ra một sân chơi kiến trúc công bằng. Từ đó xác định được mô hình hoạt động kết hợp giữa các đơn vị tư vấn trong và ngoài nước, tận dụng được các ưu thế cạnh tranh riêng, tiết kiệm được nguồn lực cho đất nước, tạo nên các dự án có chất lượng cao được xã hội công nhận.

 

DinhMuc2

Đồ án thiết kế dự thi ý tưởng phân khu ĐH phố Hiến – Hưng Yên

 

QUÁ TRÌNH ĐIỀU CHỈNH ĐƠN GIÁ LẬP QUY HOẠCH TỪ NĂM 2005 ĐẾN NAY

Quá trình điều chỉnh đơn giá lập quy hoạch đã diễn ra thường xuyên từ 2005 tới nay. Ngày 26/11/2003, Quốc Hội thông qua Luật Xây dựng số 16/2003/QH11; ngày 24/01/2005 Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2005/NĐ-CP về Quy hoạch Xây dựng. Trên cơ sở đó Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 06/2005/QĐ- BXD ngày 03/02/2005 về việc ban hành định mức chi phí quy hoạch xây dựng. Cơ sở để xây dựng đơn giá định mức dựa trên quy định về mức lương cơ bản là 290.000đồng/tháng, được quy định tại Nghị định số 203/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ về điều chỉnh mức lương tối thiểu chung. Mục đích để đảm bảo đời sống cho người lao động Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ bản qua các thời kỳ để phù hợp với thực tế xã hội, từ năm 2005 đến nay Chính phủ ban hành 06 Nghị định: 118/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005; 94/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006; 166/2007/NĐ-CP ngày 16/11/2007; 33/2009/NĐ-CP ngày 6/4/2009; 28/2010/NĐ-CP ngày 25/3/2010; 22/2011/NĐ-CP ngày 4/4/2011 điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng từ 290.000 lên 830.000 đồng/ tháng và chuẩn bị tăng lên 1.050.000đồng/tháng. Như vậy từ 2005 đến nay mức lương cơ bản đã tăng lên 286%, nếu đến tháng 5 năm 2012 áp dụng mức lương mới, mức tăng là  362% . Tương ứng với các đợt điều chỉnh lương cơ bản Bộ Xây dựng đã ban hành các văn bản điều chỉnh đơn giá lập Quy hoạch, so với năm 2005 đến nay tăng bình quân là 148%.

Tương ứng với các đợt điều chỉnh mức lương cơ bản, các chi phí khác liên quan cũng tăng theo. Chi phí để hoàn thành một đồ án bao gồm rất nhiều loại chi phí, phần chi phí tiền lương chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 27% còn lại là các chi phí khác: Chi cho đơn vị trực tiếp thực hiện: có 13 đầu chi phí cơ bản có thể liệt kê ra được trong đó chi phí lương cho người lao động thực hiện dự án chiếm nhiều nhất khoảng 27%, chi phí khảo sát thực địa và chi phí thu thập số liệu phục vụ quy hoạch, chi phí cho hội đồng xét duyệt các cấp chiếm lần lượt 14%, 15% và 10%. Các chi phí phụ còn lại như chi phí quản lý, khấu hao thiết thiết bị… chỉ chiếm 34%.

Yêu cầu khối lượng công việc là rất lớn. Tuy nhiên nếu tính theo định mức thì thu nhập trung bình của người lao động là còn thấp, chưa tương xứng với công sức và giá trị chất xám mà người lao động phải bỏ ra. Về cơ bản, thông thường nhân sự bố trí để thực hiện một dự án bao gồm tổng cộng 18 người: 01 Chủ nhiệm đồ án, 04 Kiến trúc sư, 02 Giao thông, 02 San nền, 02 Cấp điện, 02 Cấp nước, 02 Thoát nước, 01 Đánh giá tác động Môi trường, 02 Kinh tế. Qua một số các dự án cụ thể được đơn vị thực hiện thời gian vừa qua có thể thấy ngay thu nhập bình quân trên đầu người còn thấp. Đồ án Điều chỉnh QH Vùng Thủ đô Hà Nội, phạm vi nghiên cứu bao gồm 9 tỉnh và 01 thành phố với diện tích 24.314 km2, chi phí lập quy hoạch trước thuế được duyệt là 3.920.382.260 đồng. Với  cơ cấu chi phí cho một đồ án Quy hoạch như đã phân tích ở trên thì mức lương bình quân của cán bộ tham gia nghiên cứu là: 3.920.382.260 đồng x 27% /18 tháng/18 người = 3.266.985 đồng/người/tháng; Đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thành phố Hòa Bình: 1.562.000.000đồng x 27%/12 tháng/18 người = 1.953.000đồng/người/tháng.

Như vậy, bình quân lương một cán bộ tham gia đồ án thấp, trên thực tế các đồ án thường kéo dài do phải chờ lịch báo cáo, thay đổi chủ trương, định hướng phát triển của địa phương do vậy đơn vị tư vấn phải sửa, thay đổi theo các ý kiến góp ý… kéo theo chi phí in ấn, đi lại, công tác phí tăng nên thu nhập bình quân thực tế rất thấp.

Chi phí cho công tác phí theo cơ cấu chi cho một đồ án chiếm khoảng 14%. Tuy nhiên hiện nay tỉ lệ này thường chiếm thấp hơn qua một số dự án cụ thể đã thực hiện thực tế.

Với Đồ án Điều chỉnh QH XD vùng thủ đô Hà Nội. phạm vi nghiên cứu bao gồm 9 tỉnh và 01 thành phố, Chi phí công tác phí (theo dự toán được duyệt) là 3.920.382.260đ x 14% = 548.853.516 đ chỉ bằng khoảng 52% so với chi phí thực tế (1.056.600.000 đ).

Với  Đồ án Điều chỉnh QH chung thành phố Hòa Bình (nằm gần thủ đô Hà Nội), chi phí công tác phí (theo dự toán được duyệt) là 1.562.000.000đ x 14% = 218.680.000 đ chỉ bằng khoảng 60% so với chi phí thực tế (364.647.000 đ).

Với Đồ án Quy hoạch vùng Tây Nguyên đến năm 2030, chi phí công tác phí (theo dự toán được duyệt) là 3.227.043.456đ x 14% = 451.786.084 đ chỉ bằng khoảng 55% so với chi phí thực tế (813.500.000đ).

DinhMuc4

Bảng so sánh hệ số tăng qua các kỳ điều chỉnh định mức chi phí lập quy hoạch xây dựng với tăng tiền lương tối thiểu

 

ĐỊNH MỨC CHI PHÍ ĐỒ ÁN QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÓ SỰ THAM GIA CỦA TƯ VẤN NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

Hiện nay, thị trường kiến trúc đã có sự xuất hiện của rất nhiều các đơn vị tư vấn thiết kế nước ngoài. Không thể phủ nhận hiệu quả mà các đơn vị tư vấn nước ngoài đã đóng góp được, góp phần thúc đẩy sự hoàn thiện và chất lượng của các đồ án thiết kế. Tuy nhiên, cũng có những khoảng cách nhất định trong việc tính giá thiết kế phí giữa các đơn vị trong và ngoài nước. Hiện tại, cách xác định chi phí cho các đồ án quy hoạch có sự tham gia của tư vấn nước ngoài phải tuân thủ theo Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 09/8/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam; Thông tư số 09/2007/TT-BXD ngày 02/11/2007 của Bộ Xây dựng hướng dẫn xác định và quản lý chi phí thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam.

Nguyên tắc để xác định chi phí tư vấn nước ngoài chủ yếu theo dự toán tháng-người (hoặc ngày-người, giờ-người). Việc xác định theo dự toán tháng-người (hoặc ngày-người, giờ-người) dựa trên cơ sở  dự tính số lượng tháng-người (hoặc ngày-người, giờ-người), đơn giá tháng-người (hoặc ngày-người, giờ-người), thời gian thực hiện công việc tư vấn, các khoản chi phí cần thiết để thực hiện công việc tư vấn và các quy định khác có liên quan. Thực tế mức lương của các chuyên gia nước ngoài rất cao, các chế độ chính sách của họ cũng cao hơn rất nhiều lần chuyên gia trong nước dẫn đến chi phí cho một đồ án của đơn vị tư vấn nước ngoài thực hiện cao hơn rất nhiều so với chi phí cho đơn vị tư vấn trong nước thực hiện theo đơn giá định mức.

Có rất nhiều các hình thức phối hợp giữa tư vấn nước ngoài và tư vấn trong nước hiện nay như Tư vấn trong nước làm thầu chính – Tư vấn nước ngoài tham gia phần Ý tưởng quy hoạch và giao thông; Tư vấn nước ngoài thực hiện phần kiến trúc và giao thông – Tư vấn trong nước thực hiện phần hạ tầng kỹ thuật; Tư vấn nước ngoài làm thầu chính – Tư vấn trong nước thể hiện hồ sơ. Qua các đồ án thực tế đã chứng tỏ  tư vấn thiết kế với ưu thế thiết kế ý tưởng vượt trội dành được thiết kế cả 100 % dự án sẽ có giá thiết kế phí cao hơn rất nhiều so với các hình thức khác, đặc biệt là khi tư vấn trong nước đảm nhiệm 100 % công việc hay mô hình kết hợp có chọn lọc. Cũng qua một số các phân tích, mô hình Tư vấn trong nước làm thầu chính; Tư vấn nước ngoài làm ý tưởng là một mô hình hợp tác tối ưu hiện nay sẽ tiết kiệm được 50% chi phí so với đồ án do Tư vấn nước ngoài làm thầu chính, nhưng đảm bảo nội dung hồ sơ tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và vẫn có được ý tưởng quy hoạch cùa Tư vấn nước ngoài.

DinhMuc3

Cơ cấu chi phí thực hiện một đò án quy hoạch

QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI

Hiện nay Bộ Xây dựng – Bộ NNPTNT – Bộ TNMT đã có thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nông thôn, trong đó bao gồm 03 nội dung chính là quy hoạch không gian tổng thể toàn xã, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch sản xuất. Tuy nhiên theo thông tư 17/2010/TT-BXD mới chỉ hướng dẫn lập dự toán chi phí quy hoạch mạng lưới điểm dân cư nông thôn và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn xã và quy hoạch tổng thể không gian kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật của trung tâm xã và từng điểm dân cư trên địa bàn xã.

DinhMuc5

So sánh thu nhập giữa chuyên gia trong nước và ngoài nước

 

MỘT SỐ NỘI DUNG TỒN TẠI KHÁC :

a) Hệ số (K) điều chỉnh theo mật độ dân số

Trên thực tế đối với Quy hoạch Vùng liên tỉnh rất khó áp dụng hệ số này để tính toán. Khi lập dự toán thông thường dựa trên Atlat để lấy thông tin về mật độ dân số, nhưng đây là mật độ dân số hiện trạng, trong khi đó theo quy định là tính toán theo số liệu Quy hoạch. Ở giai đoạn lập đề cương nhiệm vụ khó có thể xác định được hệ số này.

b) Hệ số điều chỉnh Quy hoạch (85%)

Hệ số này có thể áp dụng đối với việc điều chỉnh Quy hoạch các đô thị không mở rộng địa giới hành chính, đối với các đô thị có điều chỉnh địa giới hành chính khi lập quy hoạch thì không phù hợp bởi khi đó mọi yếu tố, cơ cấu, tính chất đô thị cũng như mục tiêu lập quy hoạch thay đổi dẫn đến thiệt thòi cho cho đơn vị tư vấn.

c) Chi phí lập đồ án Quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật của thành phố trực thuộc trung ương (tối đa là 30% của quy hoạch chung tương ứng):

Khi lập dự toán cho loại hình này bị khống chế bởi tỷ trọng 30%  đối với đồ án Quy hoạch chung tương ứng.

d) Thiết kế đô thị của một số khu vực đô thị có yêu cầu phải lập thành đồ án riêng (tối đa 60% của quy hoạch chung tương ứng)

Thực tế chỉ triển khai đồ án Thiết kế đô thị chỉ thực hiện ở một số tuyến phố đã có quy hoạch phân khu, chi tiết để phục vụ công tác quản lý, cấp phép xây dựng và chỉnh trang đô thị nên việc áp dụng đối với định mức của đồ án Quy hoạch chung tương ứng là không khả thi.

Hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn Thiết kế đô thị chưa cụ thể dẫn đến quan niệm về Thiết kế đô thị không thống nhất, chưa rõ các nội dung nghiên cứu cũng như sản phẩm. Do vậy, ở mỗi địa phương, mỗi chủ đầu tư đều hiểu theo cách riêng của mình nên chưa hiểu hết giá trị của Thiết kế đô thị trong công tác quản lý đô thị, tương ứng như vậy, định mức chi phí đối với mỗi địa phương phê duyệt cũng khác nhau, không thống nhất.

e) Chi phí lập Nhiệm vụ Quy hoạch

Hiện được xác định bằng tỷ lệ % Chi phí lập đồ án Quy hoạch được công bố tại bảng 9, thông tư 17/2010/TT-BXD:

Chi phí này quá thấp so với thực tế đơn vị tư vấn phải chi phí để thực hiện:

Ví dụ Điều chỉnh Quy hoạch Vùng Thủ đô Hà Nội chi phí là 4.480.436.869 đồng.

Chí phí lập NCQH: Theo định mức công bố tại Thông tư số 17/2010/QĐ-BXD ngày 30/9/2010 (=2.17%x 4.480.436.869) =  97.225.480 đồng.

Trong khi đó để hoàn thành nhiệm vụ quy hoạch, đơn vị tư vấn vẫn phải trải qua các quy trình như lập một đồ án Quy hoạch: Khảo sát hiện trạng, nghiên cứu xác định phạm vi; ranh giới; tính chất; mục tiêu; nội dung… Báo cáo xin ý kiến các cấp như: Hội thảo xin ý kiến các chuyên gia, xin ý kiến Bộ Xây dựng, các Bộ ngành, Chính Phủ, Hội đồng thẩm định Bộ Xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

f) Hệ số điều chỉnh (K = 1,2) đối với công tác lập Quy hoạch ở miền núi, hải đảo

Cần quy định rõ các tỉnh được áp dụng hệ số này vì hiện nay thực tế triển khai có chủ đầu tư thì cho phép áp dụng, có chủ đầu tư thì không cho phép áp dụng mặc dù các đồ án quy hoạch đều được triển khai trên cùng một tỉnh.

g) Chi phí lập mô hình

Đối với chi phí hiện nay chỉ có thể sử dụng loại vật liệu đơn giản, không có ánh sáng, chất lượng không đảm bảo dẫn đến sản phẩm mô hình xấu không đáp ứng được yêu cầu.

h) Thiếu chi phí lập đồ án quy hoạch phân khu khu công nghiệp.

 

DinhMuc1

Đồ án đạt giải Ba ý tưởng quy hoạch khu TT ĐTM Thủ Thiêm

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ :

Kết luận: Trên cơ sở các vấn đề đã nêu trên, định mức chi phí lập quy hoạch hiện nay cần phải điều chỉnh nhằm mục đích:

  1. a) Phù hợp với mức lương tối thiểu theo quy định của Chính phủ và tiệm cận dần với giá thị trường;
  2. b) Đảm bảo đủ kinh phí để triển khai nghiên cứu đồ án đạt chất lượng cao, phù hợp với yêu cầu phát triển và các định hướng lớn của Đảng, Chính phủ;
  3. c) Quản lý được chi phí lập quy hoạch đối với các đồ án có sự tham gia của Tư vấn nước ngoài; Tiết kiệm thời gian, chi phí điều chỉnh quy hoạch khi các đồ án đã đạt chất lượng cao.

 

Kiến nghị:

  1. a) Điều chỉnh lại định mức chi phí lập Nhiệm vụ quy hoạch cho phù hợp với thực tế;
  2. b) Điều chỉnh lại định mức chi phí lập quy hoạch theo quy định hiện hành của Nhà nước về điều chỉnh mức lương tối thiểu, chi phí khác liên quan và giá trị tư vấn tăng (có thể từ 2,5 – 3 lần đơn giá hiện nay);
  3. c) Điều chỉnh định mức chi phí lập mô hình cho phù hợp với thực tế;
  4. d) Quy định rõ các tỉnh được áp dụng hệ số (K=1,2) biên giới, hải đảo;
  5. e) Bổ sung chi phí lập đồ án quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn: phù hợp với 03 nội dung chính là quy hoạch không gian tổng thể toàn xã, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch sản xuất;
  6. f) Bổ sung đơn giá, định mức cho lập chi phí cho các loại quy hoạch chuyên ngành, thiết kế đô thị riêng biệt, chi phí lập đồ án quy hoạch phân khu Khu công nghiệp;
  7. g) Đối với Định mức chi phí lập đồ án quy hoạch xây dựng vùng: Bỏ Hệ số điều chỉnh (K) đối với mật độ dân số;
  8. h) Xem xét ban hành đơn giá định mức đối với các đồ án có sự tham gia của tư vấn nước ngoài tại Việt Nam và quy định tỷ trọng công việc cũng như chi phí đối với các tư vấn tham gia nghiên cứu đồ án.

 

 

 

ThS.KTS Ngô Trung Hải – Viện trưởng Viện Kiến trúc Quy hoạch ĐT&NT (VIAP)

Nguồn ảnh: VIAP

 

Tag: Thiết kế phí,

Bình luận