02/08/2014

Điều chỉnh giá tư vấn thiết kế như thế nào?

 

Thiết kế phí cần rõ ràng và linh hoạt – KTS Khương Văn Mười – Chủ tịch Hội KTS TP HCM

Các nước trên thế giới có quy định rất rõ ràng và linh hoạt về thiết kế phí. Nước Pháp quy định thiết kế phí theo thể loại và quy mô công trình. Công trình nhỏ tỉ lệ thiết kế phí cao, công trình lớn tỉ lệ thấp và tùy theo tính chất phức tạp, nhà tư vấn được điều đình với chủ đầu tư trong khoảng 3 – 8%. Singapore có biểu đồ tính thiết kế phí xuất phát từ công trình đơn giản, công trình mức trung bình, chi tiết, công trình đặc biệt trên cơ sở 03 biểu đồ tính thiết kế phí của kiến trúc, kết cấu cơ điện. Nhiều quốc gia cũng quy định tương tự, tức giá thiết kế không cố định mà có khoảng giao động được nhà nước cho phép. Sự thỏa thuận chỉ nằm trong mức đó và nếu dưới mức sàn bị quy là phá giá. Luật Kiến trúc với vai trò của Kiến trúc sư Đoàn sẽ kiểm soát tình trạng này. Các tư vấn có hành vi phá giá sẽ bị rút giấy phép, thậm chí rút bằng cấp và cảnh cáo công khai.

Ở Việt Nam, cũng có quy định gần giống là, đối với các nguồn vốn ngoài ngân sách thì tư vấn có quyền điều đình trên cơ sở giá quy định của Bộ Xây dựng. Do chưa có một hạn định cho tư vấn thỏa thuận với chủ đầu tư,  sự điều đình không được quy định cụ thể, vì vậy hiếm khi doanh nghiệp chịu điều đình cao lên, mà chủ yếu là giảm thấp xuống. Trong khi với tư vấn ngoại, giá có thể cao chót vót. Từ đó dẫn tới những công trình có phí thấp thê thảm cho người làm nghề, mà lại có những công trình phí cao đến lãng phí.

Chúng ta đã hòa nhập, sân chơi đã bằng phẳng, không có lý do gì mà tạo khác biệt giữa tư vấn nội với tư vấn ngoại, để tự mình hại mình. Tại các quốc gia lân cận như Singapore, Nhật, Malaysia, thiết kế phí đồng mức cho nội và ngoại, giá trị nếu có chênh lệch thì xuất phát từ ngoại hối và chi phí cho chuyên gia tham dự. Đang hội nhập, Việt Nam không thể “khác người”, phải bằng tư vấn ngoại hoặc nếu có thấp hơn, cũng không chênh lệch quá. Thậm chí phải có thêm chính sách bảo hộ tư vấn nội như các nước đang làm. Những KTS nước ngoài đáp ứng những điều kiện nhất định mới được hành nghề. Với tư vấn ngoại, họ bắt buộc phải hợp tác với tư vấn trong nước, để đội ngũ này có cơ hội học hỏi và tiến bộ. Trung Quốc đã rất thành công với những chính sách này. Để ngày nay, không ít công trình do KTS Trung Quốc vẽ không kém gì so với các KTS ngoại quốc.

DieuChinh1

Cần có chế tài phân cấp các đơn vị tư vấn thiết kế – TS.KTS Lê Tuấn -Tổng Giám đốc Công ty Tư vấn & Thiết kế Kiến trúc Việt Nam (DAC)

Ở Việt Nam, do cơ chế nên sinh ra quá nhiều các đơn vị tư vấn mà lại không ai xếp hạng cho các đơn vị tư vấn này. Các cơ quan quản lý nhìn các đơn vị tư vấn bởi số đông nhiều nhưng quy mô nhỏ, nên đánh giá tư vấn trong nước thấp. Bên cạnh đó, xã hội còn không ít những góc nhìn thiếu khách quan và tư tưởng hướng ngoại, vô hình trung tạo ra những cuộc chơi không công bằng để các đơn vị tư vấn Việt Nam không lọt vào được. Có lẽ, đã đến lúc Việt Nam có những tổ chức nghề nghiệp hoặc Bộ Xây dựng đứng ra phân cấp các công ty kiến trúc và đưa lên mạng lưới truyền thông.

Bộ giá thiết kế phí không thể đứng riêng mà cần phải đứng chung với những quy định, chế tài khác cũng như những hành lang thể chế khác của ngành Xây dựng. Tuy nhiên, khi giá thiết kế phí cao, chế tài phải càng cao, để cuộc chơi công bằng thuộc về những người chuyên nghiệp cùng cấp hạng. Khi đó, giá trị công trình sẽ được đưa về mức tối ưu.

Giá thiết kế phí cũng phải chi phối quyền tác giả cho ý tưởng thiết kế và thể hiện vai trò quyết định của tư vấn thiết kế đối với dự án. Hiện nay, KTS vẽ xong là không còn quyền gì cả, từ thiết kế quy hoạch đến công trình. Bộ Xây dựng nên xây dựng một mạng thông tin về lý lịch công trình để mọi người khai thác. Cần phân định rõ cấp độ và quy mô công trình mà đơn vị tư vấn thiết kế có thể giam gia căn cứ theo năng lực chuyên môn, phải người KTS ở tầm nào, kinh nghiệm ra sao, thể hiện vai trò và năng lực như thế nào? Và, khi phát hiện ra những đơn vị tư vấn làm trái, vượt rào phải được cơ quan quản lý, hội nghề nghiệp xử lý nghiêm khắc. Cần quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn của KTS. Sự gắn kết về trách nhiệm của KTS với công trình là vĩnh viễn. Và, làm được điều đó, chính là chúng ta đã trở nên chuyên nghiệp.

 

Cần tính đúng và tính đủ – KTS Đặng Kim Khôi – Tổng Giám đốc VNCC Group

Chúng ta đang tính thiếu một cách nghiêm trọng cho các dự án yêu cầu cao về kỹ thuật. Trong giá trị tư vấn, phải tính giá trị thiết bị. Các gói thiết kế: nội thất, ngoại thất, thiết kế kiến trúc mặt tiền công trình nên tách riêng. Với các công trình lớn, giám sát tác giả khoảng 10% cũng nên tách thành gói riêng, không nằm trong gói tư vấn nhằm khuyến khích tác giả hiện diện tham gia quản lý kiến trúc công trình tại công trường nhiều hơn. Như vậy cũng thuận lợi để nâng cao vai trò của giám sát và cũng là điểm dừng cho việc thanh toán trong công trình.

Một số trình tự trong cơ cấu thực hiện dự án cần thay đổi. Cần bổ sung thêm phí cho phần thiết kế ý tưởng. Hiện nay, chi phí lập dự án và thiết kế cơ sở trong định mức 957 chỉ chiếm khoảng 10-15% và chưa có định mức cho phần thiết kế ý tưởng. Cần phải tính thêm chi phí thiết kế ý tưởng bằng khoảng 70% chi phí lập dự án.

Báo cáo kinh tế kỹ thuật là gộp hai công việc lập dự án và thiết kế bản vẽ thi công thành một bước, nhưng chi phí tổng lại xấp xỉ như chi phí thiết kế bản vẽ thi công đối với công trình cấp IV và thấp hơn đối với công trình cấp III (chưa tính đến chi phí lập dự án). Trong thời gian tới, đề xuất điều chỉnh lên khoảng 1,5 lần là phù hợp. Đối với công trình thực hiện thiết kế một bước, đề xuất đưa cả chi phí lập nhiệm vụ thiết kế và thiết kế ý tưởng vào định mức.

Hiện nay, các hệ số định mức trong 957 giảm dần qua từng mốc bước nhảy, tuy nhiên sự thể hiện giảm định mức này chưa rõ ràng theo hàm số này. Đề xuất sửa đổi như sau: khi các định hệ số định mức với mốc đầu tiên có bổ sung đầy đủ các chi phí như đề xuất, căn cứ theo nguyên tắc chuyển bước nhảy để xác định ra mức chi phí của các mốc tiếp theo. Tổng chi phí cho thiết kế ba bước theo logic phải cao hơn đáng kể so với tổng chi phí thiết kế hai bước mới tương xứng với hàm lượng chất xám, công sức và chi phí thực hiện công việc thực tế hiện nay.

 

Phân định rõ quyền lợi và trách nhiệm của Kiến trúc sư – KTS Khương Văn Mười Chủ tịch Hội KTS TP. HCM

Thiết kế phí chỉ là một trong rất nhiều vấn đề của nghề thiết kế và vì vậy, để tăng chất lượng công trình, đồng thời với việc tăng chi phí thiết kế, còn cần những giải pháp đồng bộ khác. Đầu tiên là phải tách bạch được hợp đồng thiết kế kiến trúc với hợp đồng kết cấu và hợp đồng dự toán điện, nước, thông tin liên lạc, PCCC… Có vẻ hơi ngược khi nói rằng quyền lực của KTS ở Việt Nam là rất lớn. Nhưng sự thật là như thế khi KTS chi phối tất tật từ vấn đề kết cấu đến điện, nước… Và khi quyền lớn, đâm ra nhiệm vụ cũng nặng nề.

Rõ ràng rằng luật chơi hiện chưa sòng phẳng, quyền và trách nhiệm đang bị “khoán gọn” cho KTS. Quan trọng là thái độ của các đơn vị tham gia. Khi KTS chịu trách nhiệm toàn bộ công trình thì trong quá trình thi công, Ban quản lý dự án, giám sát, nhà thầu nên cùng là những đơn vị tham gia chuyên nghiệp tương ứng, tránh được các phát sinh không đáng có. Quy trình xử lý hồ sơ về đấu thầu ở Việt Nam hiện nay cũng nên thay đổi tư vấn thiết kế thực hiện cả hồ sơ thiết kế cơ sở và hồ sơ thi công. Nên học tập kinh nghiệm các nước, thiết kế thi công qua đấu thầu, khuyến khích nhà thầu đưa ra những giải pháp kết cấu giảm giá thành cho chủ đầu tư. Các phần việc về kỹ thuật thi công nên trao cho nhà thầu, vừa đảm bảo giá thành vừa đảm bảo chất lượng và nhà thầu phải có lực lượng chuyên môn kỹ thuật, quản lý, dự án cực giỏi có thể tổ chức công trường một cách khoa học, giảm thiểu tối đa những rủi ro kỹ thuật bởi họ là những người trực tiếp tiếp cận công trường hàng ngày.

DieuChinh2

Kiến trúc tòa nhà Grand Plaza Hà Nội

Thay đổi định mức để khuyến khích sự sáng tạo – Ths.KTS Ngô Ngọc Thịnh – Công ty THIKECO

Các yếu tố cấu thành đơn giá thiết kế phí đang dựa trên những định mức cũ và chưa cập nhật kịp so với sự phát triển đất nước. Các yếu tố chưa đủ như: Trang thiết bị tiên tiến; Phần mềm có bản quyền; Nghiên cứu áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật; Chi phí văn phòng làm việc…

Về mặt bản chất, qua các lần điều chỉnh, những hệ số chính đều được giữ nguyên. Trong đó, đặc thù của tư vấn thiết kế là chi phí cho tư vấn này chủ yếu là cho tiền lương (60%), mà định mức theo % giá trị xây dựng, trượt giá về xây dựng so với trượt giá tiền lương thấp hơn rất nhiều. Theo tính toán của chúng tôi, trượt giá xây dựng từ năm 2000 đến năm 2011 chỉ trượt có 2,2 lần, trong khi đó trượt giá tiền lương lên đến 11,11 lần. Như vậy, thể hiện rằng định mức quá lạc hậu so với mặt bằng  chung. Do vậy, định mức chi phí theo hiện giờ phải tăng lên 2,12 lần thì mới cân bằng với tiền lương hiện tại của xã hội.

Với định mức chi phí tư vấn thiết kế hiện nay, các nhà tư vấn trong nước không đủ để đầu tư cho nghiên cứu các công nghệ, giải pháp. Do đó, nó không khuyến khích được sự sáng tạo của người thiết kế. Về lâu dài, định mức theo % giá trị xây dựng cần thay đổi theo hướng khuyến khích sự sáng tạo. Khi đó chi phí công trình giảm đi bao nhiêu, đơn vị tư vấn thiết kế được thưởng bổ sung tăng phần đó lên bấy nhiêu. Quy đổi tổng giá trị xây lắp theo suất công trình, nếu giá trị càng thấp so với mức giá trần thì nhà thiết kế càng được tính thưởng cao. Đi được theo hướng đó thì sẽ hợp lý nhất.

Với một số nhà đầu tư nước ngoài mà chúng tôi đã hợp tác cùng, bên cạnh khung giá cứng, có thêm những hệ số mềm tính riêng như: chi phí đi lại, khảo sát, chi phí chuyên gia. Chi phí định mức đơn thuần chỉ là chi phí để lập nên bản vẽ. Điều này tư vấn thiết kế đàm phán trực tiếp trong hợp đồng. Như vậy sẽ đỡ thiệt thòi cho nhà tư vấn và cũng hiệu quả hơn khi thiết kế ra sẽ phù hợp yêu cầu nhà đầu tư.

Với các dự án công, nếu không đưa ra định mức thì giai đoạn thanh quyết toán rất khó khăn. Để giống như khu vực vốn ngân sách, sẽ chỉ áp dụng được đến khi nào người quyết định đầu tư dám đứng ra chịu trách nhiệm. Trong một vài buổi hội thảo về vấn đề này, cũng từng có nhiều ý kiến cho việc bỏ định mức chi phí, để các bên cứ tự đàm phán. Nhưng, ở khối công, người dám đứng ra chịu trách nhiệm với các con số chưa nhiều. Chính vì vậy, có lẽ phải sau 10 năm nữa, chúng ta mới có thể bàn tiếp đến câu chuyện này.

Theo nước ngoài, người ta không quan tâm đến bao nhiêu %, mà đó chỉ là sau đó các Hội nghề nghiệp tiến hành tổng kết, đối chiếu với loại công trình, còn khi đi đàm phán hợp đồng, miễn sao lợi ích của chủ đầu tư và tư vấn thiết kế hòa chung cho một mục đích duy nhất. Khi đó, tiền thiết kế phí không còn quan trọng với tỉ lệ giá trị công trình, mà điều quan trọng là giá trị đạt được của công trình.

 

Xây dựng hệ thống pháp lý phù hợp sau điều chỉnh thiết kế phí – KTS Manuel der Hagopian & Gregoire Du Pasquier – Cty Kiến trúc Group 8 Asia

Sau khi điều chỉnh giá thiết kế theo hướng tăng cao rất cần những quy phạm đi kèm để có thể quản lý được chất lượng thiết kế kiến trúc, mang lại lợi ích tổng thể cho các bên tham gia dự án trong đó có cả chủ đầu tư, nhà thầu và cả người sử dụng sau này, góp phần gia tăng hiệu quả thực sự của giá trị tư vấn thiết kế hướng tới việc đem lại chất lượng mới, hiệu quả mới cho các dự án thông qua công tác tư vấn thiết kế.

Trước hết, cần nâng cao vai trò hướng dẫn, giám sát Hội nghề nghiệp và các cơ quan quản lý như những người giám sát có tính chất quyết định để việc hành nghề của các đơn vị tư vấn thiết kế được chuyên nghiệp và có hiệu quả cao. Ban hành các quy định mang tính nguyên tắc về hành nghề tư vấn thiết kế trong đó có các khuyến nghị về giá tư vấn thiết kế tối thiểu và giá thiết kế tư vấn cho từng đơn vị thành viên của hiệp hội dựa trên việc phân loại về đẳng cấp, quy mô, tính chuyên nghiệp trong hành nghề, tránh trường hợp các đơn vị nhỏ phá giá thấp hơn đơn giá thiết kế đã được các hội viên thống nhất thực hiện. Hội nghề nghiệp sẽ phát hiện và loại bỏ các đơn vị vi phạm ra ngoài môi trường hành nghề, hạn chế hoặc cấm hành nghề trong phạm vi quốc gia.

Đạo đức nghề nghiệp và niềm tin được coi là chỗ dựa vững chắc cho việc thực hiện dự án. Cần thiết lập một thị trường tư vấn có trật tự góp phần loại bỏ được hầu hết những chủ đầu tư không chuyên nghiệp, chỉ chạy theo lợi nhuận, mua bán lòng vòng các dự án để kiếm lời, cũng như loại bỏ cả các đơn vị tư vấn thiết kế chỉ có bề nổi thiếu tính chuyên nghiệp và năng lực chuyên môn sâu.

Khuyến khích và tiến tới sử dụng giá thiết kế phí thống nhất trong cả các dự án vốn ngân sách cũng như vốn của khu vực tư nhân. Không khuyến khích có nhiều những quy định riêng về cách thức hoạt động, đơn giá tư vấn thiết kế cho khu vực dự án ngoài vốn ngân sách để tránh được tình trạng hỗn loạn và bát nháo hiện nay. Trước mắt với các dự án vốn ngoài ngân sách, nên có những cơ chế chính sách ràng buộc, không khuyến khích để các chủ đầu tư cá nhân có thể thực hiện dự án trong vấn đề thiết kế phí theo cách tính riêng của họ. Hiệp hội nghề nghiệp là nơi chủ đạo hướng dẫn các đơn vị tư vấn hoạt động trong phạm vi quốc gia tuân theo mức giá thiết kế phí thống nhất kể cả trong các dự án vốn ngân sách và tư nhân.

Khuyến khích dần tới bắt buộc cả chủ đầu tư và người KTS thực hiện nghiêm túc các quy định cụ thể về thiết kế công trình. Trong đó KTS phải tuân thủ đầy đủ các bước thực hiện của dự án, các giải pháp thiết kế theo tiêu chuẩn và quy chuẩn. Chủ đầu tư cũng hiểu và thực hiện các tiêu chuẩn và quy định này, tránh các thay đổi tùy tiện khi thi công xây dựng, cũng như thanh toán các thiết kế phí cho đơn vị tư vấn thiết kế đúng theo tiến độ và định mức của hợp đồng đã được đề ra.

Nên tính giá cho giai đoạn thiết kế ý tưởng tương xứng với giá trị thật chất xám mà KTS đã bỏ ra. Đồng thời, khuyến khích các đơn vị tư vấn cần thực hiện đủ một quy trình thiết kế ý tưởng mang tính chuyên nghiệp tương đương với các nước trong khu vực, có tính ràng buộc cao như phải thực hiện các bản vẽ kiến trúc, hình ảnh 3D, hay mô hình thiết kế ý tưởng. Với các giai đoạn thiết kế chi tiết và thiết kế kỹ thuật, đơn giá như hiện nay nhìn chung là phù hợp.

Giá tư vấn thiết kế cho đến nay đã qua một thời kỳ phát triển và tự hoàn thiện. Tuy nhiên, cũng đã đến lúc cần có những điều chỉnh mang tính bước ngoặt để đáp ứng tốt hơn bối cảnh hội nhập và đa dạng hóa tạo ra sự năng động trong sân chơi tư vấn kiến trúc, thích ứng được với các đặc thù và sự đa dạng của loại hình dự án ở Việt Nam trong tương lai.

DieuChinh3

Đồ án giải Ba cuộc thi thiết kế ý tưởng QHKĐT và công viên KH Gia Lâm – Hà Nội

 

Thu hẹp khoảng cách theo một lộ trình hợp lý – Ths.KTS Nguyễn Khắc Hưng

Rất cần một lộ trình hợp lý để điều chỉnh giá thiết phí trong thời gian tới. Về mặt lý thuyết, nếu điều chỉnh cao một cách đột ngột, sẽ gây nên tình trạng rối loạn, đặc biệt với các dự án vốn ngân sách trong trường hợp áp dụng với các khối dự án thực hiện ở thời gian chuyển tiếp, khó giải trình nếu điều chỉnh tăng chênh quá nhiều so sánh theo giá trị lương cán bộ công chức được quy định  trong luật lao động.

Giá thiết kế phí nên được điều chỉnh theo 03 giai đoạn.

Trong giai đoạn đầu, tập trung thay đổi về phương pháp tính, các chính sách đi kèm, các công thức quy đổi và tính toán. Việc tính phí thiết kế nên linh hoạt theo quy mô, tính phức tạp, yêu cầu đặc thù và tiến độ của mỗi dự án cụ thể, kèm theo việc áp dụng suất đầu tư theo giá thị trường (nhà sản xuất, cung cấp) tại thời điểm tính giá và tỷ lệ trượt giá. Ngoài ra, những chính sách quản lý quy hoạch và xây dựng công trình, thời gian thực hiện thiết kế và chỉnh sửa trong thực tế có ảnh hưởng quan trọng trong việc áp dụng định mức phí thiết kế trong quá trình thực hiện dự án.

Giai đoạn tiếp theo, bổ sung các giá trị còn thiếu, chưa tương xứng với các mô hình tính toán của các nước lân cận trong cùng khu vực hay trên thế giới. Các đơn vị tư vấn nước ngoài tính phí thường dựa trên quy mô, địa điểm, tính phức tạp, nhiệm vụ thiết kế và tiến độ (bao gồm cả thiết kế và thi công) để đề xuất mức phí. Ngoài ra còn được cân nhắc trên nhiều khía cạnh tính phí tham khảo như chi phí sản xuất, chi phí quản lý, chi phí nhân công, chi phí đi lại công tác, tỉ lệ theo mức đầu tư dự án, có tham khảo chi phí tính theo định mức Nhà nước và tính đến yếu tố nước ngoài.

Trong giai đoạn cuối cùng, điều chỉnh các con số cụ thể, tỷ lệ cụ thể trên cơ sở đã thống kê đầy đủ các yếu tố được tính toán có ảnh hưởng đến giá thành thực tế của công tác tư vấn. Việc điều chỉnh nên lấy căn cứ theo mức lương trung bình được quy định trong các luật lao động. Không phải là căn cứ theo mức lương tối thiểu mà nên so sánh theo mức đãi ngộ trung bình của một nhóm các ngành nghề hoạt động mang tính chất sáng tạo khoa học chuyên sâu trình độ cao.

Việc điều chỉnh giá thiết kế phí hiện nay là cần thiết. Chắc chắn một lộ trình thích hợp để điều chỉnh giá thiết kế phí một cách bài bản sẽ thực sự là sự động viên khích lệ tốt cũng như phản ánh rõ được sự đánh giá đúng các giá trị đóng góp của đội ngũ những người tư vấn thiết kế, những người đang đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của đất nước của xã hội.

 

Giải pháp & lộ trình cho sự điều chỉnh – TS.KTS Lê Tuấn – TGđ Cty Tư vấn & Thiết kế Kiến trúc Việt Nam (DAC)

Thứ nhất, giá thiết kế phí thấp thì cần nâng lên cho bằng khu vực, không cần nâng giá bằng thế giới, chỉ cần bằng trong khu vực cũng gấp tới 3-4 lần so với giá Việt Nam hiện tại. Người KTS sẽ có đủ điều kiện tối thiểu để sống, học hỏi và làm nghề, để họ tạo ra những sản phẩm tốt cho xã hội.

Thứ hai, cách tính giá thiết kế phí. Không thể tính công trình lớn thì lại càng lùi đi. mà, cần phải theo tỷ lệ thuận hoặc hằng số cho công bằng ở mọi quy mô.

Thứ ba, phải có sự phân biệt giữa công trình kiến trúc và công trình khác, bởi công trình kiến trúc thêm yếu tố nghệ thuật. Tất nhiên, những công trình khác vẫn có yếu tố này, nhưng với công trình kiến trúc, hàm lượng nghệ thuật đậm đặc hơn, nên cần phải tính thêm yếu tố này (cần trả lương cho phần lao động nghệ thuật ở đồ án kiến trúc).

Thứ tư, cần phải phân biệt rõ các loại công trình để xác định tỷ lệ cho nó. Những công trình ảnh hưởng nhiều đến sinh mạng, cuộc sống, môi trường xã hội lớn hơn (chẳng hạn như bệnh viện, hoặc đặc thù khác…) phải có giá khác. Những nhà chung cư đơn giản hơn thì phải có giá khác. Vì vậy, tùy thuộc vào độ khó mà nhân hệ số, không nên cào bằng như hiện nay. Và, đặc biệt không nên phân biệt giữa công trình trung ương với công trình địa phương, như vậy là không công bằng.

Thứ năm, phải phân biệt rõ mục của công trình. Trong một công trình, nó là tập hợp rất nhiều loại hình công trình. Công trình nào, ta tính theo công trình đó, đường tính theo đường, điện tính theo điện, công trình kiến trúc tính theo công trình kiến trúc, xử lý nước thải tính theo riêng. Nhưng, hiện nay đang bị cào bằng.

Thứ sáu, cần xóa bỏ sự bất công giữa phần thiết kế ý tưởng vời thiết kế kỹ thuật. Với nhiều nước trên thế giới, phần concept có giá trị bằng một nửa, hoặc hai phần ba tổng giá trị, còn ở Việt Nam thì chỉ bằng 1/10 tổng giá trị thiết kế. Phần thiết kế ý tưởng phải chiếm tới một nửa giá trị so với tổng giá trị của đồ án thiết kế.

Cuối cùng, nên điều chỉnh tỷ lệ trong cơ cấu giá thiết kế phí về quản lý dự án, tránh mất cân đối giữa các phần như: tư vấn đấu thầu bằng luôn gần bằng tư vấn lập dự án, trong khi tư vấn lập dự án làm 3 tháng, còn tư vấn đấu thầu theo got sẵn thì chỉ cần làm trong… 3 ngày. Chi phí giám sát tác giả cần được cộng thêm quyền của người KTS ở trong công trình, như vậy mới có giá trị và cần phải tách riêng ra khỏi thiết kế phí.

….Và lộ trình cần phải thực hiện ngay trong 2012, nếu không muốn là quá muộn. Việc áp dụng cải cách này không chỉ dành cho đồ án mới mà còn cho những đồ án chưa được chủ đầu tư thanh toán, hoặc mới chỉ thanh toán 1 phần mới là hợp lẽ.

 

Một số kiến nghị điều chỉnh – Lê Quang Đạo – Chủ tịch HĐQT VCC

Do trong thực tế hiện nay có nhiều công trình, dự án Chủ đầu tư chỉ thuê tư vấn lập thiết kế cơ sở, do đó trong định mức chi phí lập dự án đầu tư xây dựng công trình, đề nghị: Bổ sung, tách riêng định mức chi phí để thực hiện việc lập thiết kế cơ sở và thuyết minh dự án đầu tư; Hướng dẫn định mức tỷ trọng giữa lập thiết kế cơ sở và thuyết minh dự án đầu tư để các bên giao nhận thầu tham khảo. Ví dụ: Phần thiết kế cơ sở chiếm 60%; Phần thuyết minh chiếm 40%.

Đề nghị điều chỉnh tăng định mức chi phí lập dự án đầu tư do trong thực tế chi phí để lập dự án đầu tư (thiết kế cơ sở và thuyết minh dự án) thấp hơn rất nhiều so với thiết kế bản vẽ thi công dẫn đến việc các KTS không có đủ kinh phí, tâm huyết sáng tác những công trình đẹp, có chất lượng. Về định mức chi phí thiết kế công trình giao thông: Đề nghị bổ sung hệ số điều chỉnh cho loại hình công trình cầu vượt sông. Bổ sung thêm định mức đối với công việc kiểm tra chứng nhận và đánh giá sự phù hợp chất lượng công trình.

Do vấn đề lạm phát trong thời gian vừa qua nên một số phần công việc có quy định mức chi phí tối thiểu đã trở nên lạc hậu, không đủ chi phí để thực hiện vì vậy kiến nghị tăng mức tối thiểu để thực hiện:

– Chi phí lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật đề nghị tăng mức tối thiểu từ 10.000.000 đồng lên thành 15.000.000 đồng;

– Chi phí thẩm tra thiết kế đề nghị tăng mức tối thiểu từ 2.000.000 đồng lên thành 4.000.000 đồng;

– Chi phí thẩm tra dự án đề nghị tăng mức tối thiểu từ 2.000.000 đồng lên thành 4.000.000 đồng.

Trong một dự án tổng thể bao gồm nhiều loại công trình như: dân dụng, công nghiệp, giao thông, hạ tầng kỹ thuật… mà các loại hạng mục khác chiếm tỷ trọng nhỏ hơn nhiều một loại nhất định. Xin đề xuất định mức chi phí tư vấn theo một loại công trình chính để dễ thực hiện. Đề nghị bổ sung hướng dẫn chi tiết về chi phí đánh giá môi trường chiến lược vì hiện nay các chủ đầu tư đều yêu cầu không thực hiện phần việc này (chiếm từ 10% đến 12% chi phí lập quy hoạch) do trong thực tế các chủ đầu tư đều đã phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường riêng cho dự án.

Về nguyên tắc việc xác định chi phí thiết kế theo % của chi phí xây lắp như hiện nay không phù hợp trong một số trường hợp, cần được điều chỉnh, cụ thể như sau: Thiết kế các công trình có yêu cầu nặng về công nghệ như công trình xử lý nước, hệ thống điều hòa, điện nhẹ, các hệ thống tự động, BMS, dây chuyền công nghệ sản xuất xi măng, sản xuất vật liệu xây dựng, các dây chuyền sản xuất nói chung… nếu áp dụng chi phí thiết kế theo chí phí xây lắp thì dây chuyền càng lạc hậu sẽ có chi phí thiết kế càng cao. Dây chuyền công nghệ hiện đại có chi phí xây lắp thấp thì chi phí thiết kế cũng sẽ thấp. Do đó, đối với những công việc này nên được tính chi phí thiết kế riêng theo công suất dây chuyền như theo số lượng m3/ngày, tấn sản phẩm/ngày.

Chi phí thiết kế các hệ thống như BMS, điện thoại, mạng LAN, PA, báo cháy tự động, gas… nên được tách riêng khỏi chi phí thiết kế đang tính chung theo chi phí xây lắp. Chi phí thiết kế cho mỗi hệ thống loại này sẽ được tính riêng khi có yêu cầu và được tính theo quy mô công nghệ như: số dân được phục vụ, số đầu kênh, tổng công suất lạnh, số thiết bị đầu cuối…

Chi phí thiết kế san nền không nên tính theo chi phí xây lắp vì về nguyên tắc tính chất phức tạp, khối lượng công việc thiết kế là như nhau đối với các khu vực có vùng diện tích san nền trong khi khối lượng đào đắp phụ thuộc rất nhiều vào chiều cao đắp. Do đó nên tính chi phí thiết kế trong trường hợp này theo quy mô diện tích và có kể thêm các hệ số kể đến: xử lý nền đất yếu, khu công nghiệp hay khu đô thị; địa hình đồi núi hay đồng bằng; chiều cao đào đắp tối đa.

Nên có quy định dễ áp dụng như là một hệ số cho chi phí thiết kế đối với các công trình có sử dụng tiếng nước ngoài, sử dụng các hệ thống quy định, tiêu chuẩn nước ngoài, được quản lý, thẩm định, giám sát (kể cả việc thầu chính tư vấn là nước ngoài) bởi các tổ chức nước ngoài.

Hiện nay, nhiều chủ đầu tư quan niệm công việc tăng thêm chỉ là phiên dịch. Tuy nhiên, về bản chất khối lượng công việc và chi phí tăng lên một phần rất lớn là do phải sử dụng cán bộ có trình độ cao, có thể sử dụng ngoại ngữ và am hiểu thông lệ quốc tế, tiêu chuẩn, quy định quốc tế (lương cho các cán bộ này phải cao hơn); thời gian giao dịch, giải thích các vấn đề theo cả quy định Việt Nam và nước ngoài tăng lên rất nhiều do các đối tác nước ngoài không am hiểu quy định của Việt Nam; khối lượng hồ sơ cần xuất bản lớn hơn; các yêu cầu thể hiện hồ sơ phức tạp hơn. Hệ số áp dụng này nên ở mức 1,5 –  2,5 và phân bổ tăng dần theo mức độ như: Chỉ liên quan đến việc thể hiện hồ sơ bằng 2 hay 3 thứ tiếng; Có áp dụng các quy định, tiêu chuẩn nước  ngoài; Được giám sát, quản lý, thẩm định bởi các tổ chức nước ngoài.

Một số công việc theo các quy định gần đây được bổ sung như nghị định 02/2006/NĐ-CP về quy chế khu đô thị; Nghị định 114/2010/NĐ-CP về bảo trì công trình xây dựng. Theo đó, có những phần việc như lập quy chế quản lý khu đô thị; lập quy trình vận hành bảo trì công trình hiện đang được các chủ đầu tư yêu cầu tư vấn lập trong phạm vi tư vấn lập dự án hoặc chi phí tư vấn thiết kế. Tuy nhiên thực chất các nội dung này chưa được đề cập đến trong cấu thành chi phí thiết kế theo các quy định trước đây. Do đó, cần tách riêng các chi phí này ra thành mục riêng, không bao gồm trong phần chi phí lập dự án đầu tư hay chi phí thiết kế. Đối với các dự án có nhiều hạng mục, nhiều gói thầu cần có quy định việc tính riêng chi phí thiết kế cho từng hạng mục, từng gói thầu mà không nên tính chung cho cả dự án.

Đối với các dự án hạ tầng khu công nghiệp, khu đô thị thì tính chi phí thiết kế riêng cho từng hạng mục như san nền, đường, đường ống cấp nước, đường ống thoát nước mưa, đường ống thoát nước thải, hào kỹ thuật, điện chiếu sáng, điện động lực, công trình xử lý nước… Và có chi phí riêng cho việc lập bản vẽ tổng hợp, xử lý giao cắt các hệ thống kỹ thuật.

Đối với các dự án công trình dân dụng, công nghiệp mà trong đó gồm nhiều khối nhà có công năng, kiến trúc khác nhau thì nên quy định tính tách riêng chi phí thiết kế cho từng khối nhà. Có thể áp dụng một hệ số giảm khi tách hạng mục để tính chi phí thiết kế hoặc có thể quy định giá trị chi phí xây lắp của mỗi hạng mục không được nhỏ hơn một giá trị nào đó (ví dụ: Chi phí xây lắp của một hạng mục không được nhỏ hơn 10 tỷ đồng), nếu hạng mục có chi phí xây lắp nhỏ hơn giá trị này thì phải tính ghép cùng với hạng mục khác.

 

Nguồn ảnh: Internet

 

Tag: Thiết kế phí,

Bình luận